MAŁGORZATA WĘGLARZ
Festiwal BUSKERBUS (Wrocław)

ARTYŚCI ULICZNI

Co łączy Tracy Chapman i Jamesa Morrisona? Oboje zaczęli swoje kariery od występów na ulicy. Chociaż często niedoceniani, artyści uliczni na stałe wpisali się w krajobraz wielu miast.
Artyści uliczni (buskerzy) to osoby, które występują w miejscu publicznym np. na ulicy, w parku czy na stacjach metra. Ich wynagrodzeniem są datki publiczności, wrzucane najczęściej do kapelusza lub futerału od instrumentu (zwykle pieniądze, czasem też słodycze czy kwiaty). Chociaż nie ma zgodności co do etymologi angielskiego słowa “busker”, niektóre źródła podają, że pochodzi ono od hiszpańskiego “buscar” czyli szukać. Według tej wersji artyści uliczni szukają sławy, rozpoznawalności, pieniędzy.
 
Wiele osób zastanawia się, czy dla artystów ulicznych występy w miejscach publicznych to tylko sposób na zarobienie kilku dodatkowych groszy. Dla wielu utalentowanych artystów to główne źródło zarobków. Dla innych to dodatkowe zajęcie. Muzycy występujący głównie w klubach mają szansę na sprawdzenie, jak na ich nowy materiał reaguje publiczność. Ulica wymaga innych umiejętności niż scena w barze czy teatrze. O wiele trudniej jest sprawić, aby przypadkowi przechodnie zatrzymali się chociaż na chwilę. Wymaga to nie tylko ciekawego programu artystycznego i talentu, ale także łatwości w nawiązywaniu nowych kontaktów. Każdego dnia publiczność jest inna. Chociaż dla przechodniów, to co prezentują artyści może wydawać się przypadkowe, są to często przemyślane i starannie przygotowywane występy.
 
Regulacje prawne dotyczące występów w miejscach publicznych w różnych miastach bardzo się różnią. W niektórych wymagane jest pozwolenie na występy. W innych wprowadzono kodeks zachowania, w którym artyści proszeni są o zachowanie odpowiedniej odległości od siebie, maksymalną dozwoloną głośność wzmacniacza itp. Bardzo często to, czy ktoś może wystąpić zależy od życzliwości policji, mieszkańców i właścicieli restauracji i sklepów, w pobliżu których występują. Niestety prowadzi to do wielu nieporozumień. Artyści uliczni nie zawsze postrzegani są pozytywnie przez lokalne władze. W internecie często prowadzone są kampanie i petycje, które mają pomóc artystom na uregulowaniu ich statusu. Prawdopodobnie wiele miast, podobnie jak niedawno Dublin, wprowadzi systemy pozwoleń.
 
Każdego roku na całym świecie organizowanych jest wiele festiwali promujących ideę występów ulicznych. W Polsce jest to m.in. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Ulicznej BuskerBus, którego pomysłodawcą jest Romuald Popłonyk. Co roku zapraszanych jest ok. 50 wykonawców z całego świata, reprezentujących wszystkie dziedziny sztuki (np. muzycy, magicy, akrobaci, żonglerze, magicy, teatry uliczne). Festiwal odbywa się w trzech - czterech miastach w Polsce. Artyści Festiwalu BuskerBus odwiedzili już kilkanaście miejscowości. W sierpniu 2015 r. ich autobus, jak co roku, zatrzyma się we Wrocławiu, a także w Zielonej Górze i - po raz pierwszy - w Krotoszynie. W każdym z miast ustawianych będzie ok. 
5 przystanków, na których jednocześnie odbywać się będą występy artystyczne.
 
Organizatorzy Festiwalu BuskerBus dbają o to, aby program artystyczny był bardzo zróżnicowany, na wysokim poziomie i dostępny dla każdego. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny, a wynagrodzeniem są datki publiczności. Zapewnia to dostęp do kultury każdej grupie społecznej, niezależnie od statusu finansowego. Na festiwalu nie ma żadnych rankingów ani konkursów. Promowani są niezależni artyści reprezentujący różne dziedziny sztuki i kultury. Celem festiwalu jest nie tylko zaprezentowanie publiczności programu, który znają i lubią, ale także przedstawienie czegoś zupełnie nowego. Dla lokalnych społeczności w mniejszych miejscowościach to często pierwsza okazja do zapoznania się z tradycyjnymi chińskimi instrumentami czy muzyką żydowską.
 
Wykonawcy mają szansę nie tylko zaprezentowania nowej publiczności swojego talentu, ale także rozwoju własnych umiejętności. Ideą festiwalu jest stworzenie kreatywnego i przyjaznego środowiska. Wieczorem w klubach festiwalowych odbywa się BuskerBus Kabaret, podczas którego artyści, którzy często nie znali się wcześniej, łączą swoje siły np. magicy występują wspólnie z muzykami. Scena dostępna jest także dla lokalnych artystów, którzy chcieliby wziąć udział w jam sessions lub zaprezentować indywidualny program. Publiczność zachęcana jest do dzielenia się zdjęciami z festiwalu, które dodawane są na stronie i kanałach społecznościowych.
 
Festiwal BuskerBus organizowany jest od 1997 r. i na stałe wpisał się w kalendarz polskich wydarzeń artystycznych. Przez ostatnie lata coraz więcej wykonawców zgłasza chęć udziału. Każdego roku zapraszani są artyści, którzy wcześniej brali udział w festiwalu, jak i nowe twarze. Reakcja publiczności, w szczególności dzieci, które udowadniają, że sztuka nie ma barier, motywuje organizatorów do rozwijania festiwalu. Celem na najbliższe lata jest dalsza promocja sztuki ulicznej oraz nawiązanie współpracy z zagranicznymi podmiotami i aktywnym udziałem w ESK (Europejska Stolica Kultury, którą w 2016 r. stanie się Wrocław).
partnerzy ckis Visegrad Fund art prometheus Nyirbatorert Alapitvany Thalia Teatro Radio Centrum Kalisz
Brama do La Strady. 2015 CKiS. Wszelkie prawa zastrzeżone.