Marek Turošik (Czechy)

Continuo now

CONTINUO to wyjątkowy czeski teatr. Został założony w 1992 roku przez Helenę i Pavla Štourač, absolwentów scenografii Wydziału Teatralnego Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze. Pavel Štourač został dyrektorem artystycznym teatru i twórcą wszystkich spektakli.
 
Istnieje kilka powodów stanowiących o unikalności czeskiego Continuo. Continuo to międzynarodowa, niezależna społeczność, teatr antropologiczny z bazą w starej posiadłości rolniczej o nazwie Plum Yard w małej czeskiej miejscowości Malovice na południu Czech. Członkowie teatru mieszkają i pracują w starych budynkach gospodarczych i śpią w przyczepach kempingowych, celowo sięgając do spuścizny tradycyjnych czeskich lalkarzy i artystów współczesnych wędrownych grup teatralnych, takich jak Odin Teatret. Jest to jeden z pierwszych czeskich teatrów niezależnych i wciąż trwających w walce o swoje pragnienia artystów.
 
Continuo lubi się uczyć. Rozpoczynał jako teatr lalek, by następnie zwrócić się ku ulicy i sztukom cyrkowym, potem zaś projektom fizycznym i tanecznym. Po latach Continuo odrzucił stylową czystość, skłonił się ku złożonym i mieszanym stylom,
w efekcie czego dziś możemy oglądać go prezentującego kukiełki, taniec, muzykę i wizualny performance The Eight Day. Jednak Continuo wykracza daleko poza proste mieszanie stylów, tworzy organiczną całość, gdzie wszystkie gatunki mogą współistnieć i wspierać się wzajemnie w synergicznym dialogu.
 
Continuo jest jednym z nielicznych  czeskich przedstawicieli teatru antropologicznego, studiujących i wykorzystujących takie narzędzia i zjawiska, jak marzenia, mitologie, ludzką fizyczność, folklor, przestrzeń i spuściznę takich osobowości, jak Jung, Grotowski, Barba (ur. w 1936 r. włoski reżyser teatralny, dramatopisarz, teoretyk teatru- red.) Osterwa i Kantor –  w profesjonalny i wciąż twórczy sposób. Choć Teatr ma swą „głowę” – dyrektora, to występy wymagają pełnej kreatywności od aktorów, muzyków i scenografów.  Członkowie zespołu wierzą, że wspólny efekt artystyczny jest cenniejszy, niż realizacja idei jednego człowieka. Ich występy są poetyckie, ale też szorstkie, profesjonalne lecz i ludowe, skończone ale jednocześnie otwarte i żywe.
 
Co więcej, ta grupa teatralna corocznie organizuje międzynarodowy letni projekt składający się z warsztatów, tworzenia performance’u i oryginalnego programu Refuge – laboratorium, w którym jest miejsce dla teatralnego sacrum, bez konieczności przedstawiania rezultatów, gdy nie są one jeszcze naturalnie gotowe.
 
Jak już wspomniałem, istotnym obszarem zainteresowania Continuo są produkcje w otwartej przestrzeni  – konkretne projekty prezentowane w starych wsiach w południowych Czechach, w jadących pociągach, w zrujnowanym folwarku, nad brzegiem jeziora itp., lecz występy uliczne nie są z reguły związane z konkretnym miejscem. Jest to jeden z niewielu czeskich teatrów zawodowych nieprzerwanie mierzących się z teatrem ulicznym – wciąż i od nowa.
 
Spośród ostatnich produkcji ulicznych, zrealizowanych przez Teatr Continuo, wystarczy wymienić choćby trzy:
 
VAKKOKODESKA, który powstał jako spektakl spacer ulicami centrum miast, w odpowiedzi na spektakle statyczne, w otwartych przestrzeniach takich jak skwery/place i łąki. Vakokodeska był teatralnym marszem dziwnych, dziwacznych i przerażających figur przez miasto (wyobraźmy sobie Pragę czy Ljubljanę) w zwyczajny dzień. Figury przypominały publiczności wielkie ptaki – aktorzy wykorzystali szczudła,  ubrani byli w stroje wykonane wyłącznie z papieru, czerpiąc inspirację z różnych gatunków ptaków i sztuki japońskiej stworzyli je wraz z teatralnymi scenografami.
Podczas indywidualnego marszu przez miasto aktorzy bawili się z publicznością, śpiewali i grali muzykę akustyczną. Na sygnał-gwizdek dyrygenta stwory przenosiły się do innej części placu i rozpoczynały kolejną część spektaklu, gromadząc się lub rozchodząc.
 
FINIS TERRAE była nocnym spektaklem plenerowym stworzonym na podstawie mitu o podróży do miejsca, gdzie kończy się świat. To opowiadanie kilku historii na raz, przy użyciu lalek, wizualizacji, głosu i działań tanecznych kreujących bogatą, unikalną  kompozycję charakterystyczną dla Continuo.
Inspiracja artystyczna pochodziła głównie z tradycji komedii dell'arte, historycznych dokumentów podróży średniowiecznych czeskich panów do obcych krajów i psychologicznych różnic w zwyczajach kobiet i mężczyzn, zwyczajach które są widoczne, jak również tych niewidocznych.
 
NOW (TERAZ) jest nocnym plenerowym spektaklem ulicznym stworzonym przez Continuo w 2012 roku.
Zaskakująco Continuo – dla mnie po raz pierwszy -  porusza się tu po kruchej krawędzi między politycznymi a poetyckimi środkami wyrazu artystycznego. Pod słowem „polityczny” nie mam jednak na myśli zainteresowania politykami i rządami, lecz wręcz przeciwnie – opinią publiczności, jej akceptacją i percepcją. Rozgłos jest fenomenem, z którym grają artyści Continuo. Co wpływa na opinię mas teraz? Co kreuje medialny obraz świata i jaki on jest teraz?
 
Gdy rozpoczyna się spektakl widzimy krąg odcięty od placu światłami. Krąg składa się z fortepianu, kilku plastikowych krzeseł, dywanów i rozrzuconych na ziemi gazet. Publiczność stojąca wokół odnosi wrażenie narzucającego się nieuchronnie podobieństwa do kabaretu w kawiarni lub na środku placu.
 
Podczas występu jesteśmy świadkami kilku poetyckich, zabawnych i pasjonujących sytuacji, które tworzą trzon wydarzenia, a każda z nich różni się od pozostałych. Każdy z aktorów prezentuje odmienny charakter, który jest kluczowy dla jego sytuacji i wspiera role innych w opowieści. Widzimy płacz w panice i strachu, widzimy naukowe przemówienie definiujące zjawisko miłości, uwodzącą pasję do piłki nożnej, spory o znaczenie teatru i jego wartość i najbardziej popularne hasło 2012 – koniec świata. Wszystkie zaś sytuacje łączy rekwizyt w postaci gazety i tytułów.
 
NOW tworzy: 4 czeskich, 1 słowacki i 1 włoski aktor, głosowe partytury, oraz nietypowa ilość tekstu słownego – w odniesieniu do standardów Continuo, prezentowanego w różnych językach. Fala słów wywoływana jest przez fenomen gazet.
Muzyka wykonywana jest poprzez śpiew i grę na pianinie przez aktora z Włoch. Jest też  w spektaklu taneczne show, teatr fizyczny i manifestacje wizualne. Oczywiste wydaje się być to, że spektakl powołano do życia poprzez zastosowanie metody improwizacji na wybrany temat – ona wymyśliła teatr, a zadaniem reżysera było zorganizowanie dobranego materiału aktorów.
To, w czym jest Continuo doskonałe, to zachowanie w tym show i rozbudowanie w formie rozmowy, funkcjonalnego symbolu – chropowatości, zamierzonego niedopowiedzenia, elokwencji mierzonej prostotą i porywającego zbioru marzeń, luźno powiązanego z realistyczną przyczynowością.
 
Kiedy zobaczyłem spektakl NOW po raz pierwszy, było to w Pradze podczas nieprzyjemnie zimnej nocy letniej na wyspie pośrodku rzeki Wełtawy. W tym czasie miał miejsce wielki festiwal i zewsząd otaczały mnie tłumy głośnych ludzi i wszechobecny zapach piwa. To tak, jakbym nagle pojawił się w nowoczesnym Średniowieczu i wtedy zdałem sobie sprawę, że przestrzeń ludowa, zapach, brud i zimna noc są najlepszą przestrzenią w jakiej mogłem zobaczyć spektakl Continuo. Wszystko wokół mnie było prawdziwe, a nie grane czy udawane, jak to się dzieje w przypadku budynków teatralnych.
 
Uliczna produkcja teatralna jako działanie społeczne, żywej i aktywnej istoty ludzkiej, a nie tego, zamkniętego za drzwiami swojego domu lub mieszkania, lecz na tętniącej życiem ulicy. Człowieka aktywnego wobec siebie, lecz także wobec pozostałej części społeczeństwa. Prywatność została odkryta w XIX wieku i prawie pożarła naszą kulturę w XX wieku. NOW teatru Continuo jest narzędziem wskazującym, jak złamać zamknięte umysły i średniowieczny konformizm europejskich obywateli – konsumentów.
 
Spektakl NOW można określić w skrócie jako szkic kilku tematów podporządkowanych tematowi głównemu – tematowi tłumów i publicznej manifestacji współczesnych ludzi.  To gazeta świata ludzi w 2012 roku. To mowa o prostych a zarazem skomplikowanych archetypowych relacjach człowieka z samym sobą i otaczającym go światem.
 
Autor jest doktorantem reżyserii teatru, dramaturgii i antropologii na Akademii Muzycznej w Pradze i wielkim fanem Teatru Continuo.
partnerzy ckis Visegrad Fund art prometheus Nyirbatorert Alapitvany Thalia Teatro Radio Centrum Kalisz
Brama do La Strady. 2015 CKiS. Wszelkie prawa zastrzeżone.